توصیه به والدین:

فرزندان را به رعایت اصول ذهبی و انجام فرائض دینی تشویق کنید.

در زندگی فرزندانمان خود نقش فعال تری داشته باشید.

درباره مواد اعتیاد آور اطلاعات کافی کسب کنید.

وقت بیشتری برای فرزندانتان را بگذارید.

برای اوقات فراغت آن ها برنامه ریزی کنید.

فرزندانتان را به خاطر رفتار های مثبت تشویق کنید.

در موقعیت های بحرانی،فشارها و تنش های روحیفراهنما و همراه فرزندان خود باشید.

موضع خود را در برابر سیگار، مواد مخدر و الکل مشخص نموده و صریحا آن ها را به زبان بیاورید.

توصیه های دوستانه به نوجوانان و جوانان:

به هر کسی که به تو مواد تعارف کرد،محکم و قاطع بگو"نه".

مواد مخدر را حتی یک بار هم امتحان نکن.

یادت باشد که کشیدن سیگار مقدمه ای برای اسارت در چنگال اعتیاد به مواد مخدر است.

از رفت و آمد در مكان هاي آلوده و از دوستي با افراد مشكوك پرهيز كن.

مواد اعتياد آور سم كشنده اي هستند كه اثراتش به تدريج ظاهر مي شود.

با مطالعه،ورزش و تفريحات سالم براي اوقات فراغت خودت برنامه ريزي كن.

به هنگام سختي و ناراحتي با پدر و مادر و يا يك بزرگتر مطمئن و قابل اعتماد مشورت كن.

اطلاعات اولیه:

رترو ویروسها ، حاوی ژنوم RNA همراه با RNA پلیمراز وابسته به) DNA (ترانس کریپتاز معکوس می‌باشند. ژنوم رترو ویروس از دو زیر واحد مشابه ، هر یک حاوی RNA تک رشته‌ای مثبت ، به اندازه 7 تا 11 هزار کیلو باز تشکیل شده است. ذرات ویروسی حاوی ترانس کریپتاز معکوس هستند که برای همانند سازی ویروس ضروری است. ذرات ویروس حاوی ریبو نوکلئو پروتئین مارپیچی بوده و درون یک کپسید 20وجهی قرار دارند.

سه گروه مورفولوژیک از ذرات رترو ویروس شناخته شده‌اند. ویروسهای نوع سوم بزرگترین رترو ویروسها هستند که بعضی ویروسها جزء این گروه می‌باشند. یکی از زیر خانواده‌های رترو ویروسها ، لنتی ویرینه است که شامل عواملی هستند که قادرند عفونتهای مزمن با تخریب آهسته و پیشرونده عصبی ایجاد کنند. ویروس نقص ایمنی انسان در این گروه قرار دارد.

خصوصیات مهم لنتی ویروسها:

این ویروسها دارای پوشش هستند.

گلیکو پروتئین‌های پوشش از لحاظ آنتی ژنی تغییر می‌کنند.

برای همانندسازی آنزیم ترانس کریپتاز معکوس ، نسخه‌ای از ژنوم DNA را از روی RNA ژنومی تهیه می‌کند. DNA پرو ویروس به عنوان ا لگویی برای RNA ویروسی عمل می‌کند، تغییرات ژنتیکی شایع است.

اعضای آن سرطان‌زا نیستند و سلولهای دستگاه ایمنی را آلوده می‌کنند. پرو ویروسها به صورت مادام‌ا لعمر در سلول باقی می‌مانند. بیان ویروس در بعضی سلولهای بدن محدود می‌باشد، بیماری مزمن آهسته و پیشرونده‌ای ایجاد می‌کنند. همانند سازی به میزان زیادی اختصاصی است. گروه شامل عامل ایجاد کننده AIDS است.

ساختمان و ترکیب ویروس: HIV

این موفقیت مرهون ویرولوژی مولکولی پیشرفته است که تنها 4 سال پس از شناخته شدن یک بیماری و سندرم غیر معمول به نام ADIS ، در سال 1981 ، عامل ایجاد کننده آن شناسایی و جداسازی شده است. HIV یک رترویروس و عضو زیرخانواده لنتی ویرینه است و بسیاری از خصوصیات نمادین فیزیکی _ شیمیایی خانواده خود را داراست.

خصوصیت مورفولوژیک منحصر به فرد HIV ، وجود نوکلوئیدی استوانه‌ای در ویریون بالغ است. این نوکلوئید میله‌ای شکل که دارای ارزش تشخیصی می‌باشد، در تصاویر میکروسکوپ الکترونی دیده می‌شود. این ویروس سه ژن لازم برای همانند سازی را دارا می‌باشد. حدود 6 ژن اضافی دیگر ، بیان ویروس را تنظیم می‌کنند و در پاتوژنز بیماری در بدن حائز اهمیت هستند. نمونه‌های جدا شده مختلف HIV مشابه نیستند، اما ظاهرا طیفی از ویروسهای مرتبط به هم را تشکیل می‌دهند. گروههای مختلفی از ژنوم ویروسی در افراد آلوده یافت شده است.

طبقه بندی:

لنتی ویروسها از گونه‌های بسیاری از جمله 20 گونه مختلف از پریماتها (نخستی‌ها مانند میمونها) جدا شده‌اند. دو نوع متمایز از ویروسهای انسانی ADIS به نام HIV-1 و HIV-2 وجود دارند. افتراق این دو نوع ویروس از طریق ساختار ژنومی و ارتباط فیلوژنیک با سایر لنتی ویروسهای پریمات ، صورت می‌گیرد.

منشا ADIS:

اعتقاد بر این است که HIV انسانی از عفونتهای بین گونه‌ای توسط ویروسهای میمون در مناطق روستایی آفریقا ، نشات گرفته است. احتمالا انتقال توسط تماس مستقیم انسان با خون پریماتهای آلوده صورت گرفته است و بوجود آمدن تغییرات خاص اجتماعی ، اقتصادی در ابتدا و اواسط قرن 20 زمینه را برای گسترش عفونت ویروسی ، تثبیت عفونت آن در انسان و ایجاد اپیدمی فراگیر ، فراهم ساخته است.

ضد عفونی کردن و غیر فعال سازی ویروس:

HIV در دمای اتاق در عرض 10 دقیقه توسط هر یک از مواد زیر کاملا غیر فعال می‌شود:

محلول سفید کننده خانگی کلردار 10 درصد

اتانول 50 درصد

ایزوپروپانول 35 درصد

پراکسید هیدروژن 0.3 درصد

همچنین ویروس در دو انتهای طیف PH غیر فعال می‌شود، اما هنگامی که HIV در خون لخته شده یا نشده ، در سرنگ یا سوزن وجود داشته باشد، باید حداقل 30 ثانیه در معرض محلول سفید کننده کلر غیر رقیق قرار گیرد، تا غیر فعال شود. ویروس توسط tween-20 ، دو و نیم درصد غیر فعال نمی‌شود. گر چه پارافورمالدئید ویروس آزاد در محلول را غیرفعال می‌کند، مشخص نیست که آیا به اندازه کافی در بافت نفوذ می‌کند تا تمام ویروسهای موجود در سلولهای کشت داده شده و یا نمونه‌های بافتی را غیرفعال سازد یا خیر؟

سیستمهای لنتی ویروس حیوانی:

الگوی بیماری طبیعی در گونه‌های مختلف متفاوت است، اما تعدادی خصوصیات مشترک شناخته شده‌اند:

ویروسها از طریق تبادل مایعات بدن انتقال می‌یابند.

ویروس بطور نامشخص در میزبان آلوده باقی می‌ماند. هر چند ممکن است در سطوح بسیار کم حضور داشته باشد.

میزان جهشها بالا است و انتخاب جهشهای مختلف ، بستگی به شرایط متفاوتی دارد که ویروس در آن به سر می‌برد (فاکتورهای میزبان ، پاسخ ایمنی و نوع بافتها). میزبانهای آلوده محتوی گروههایی از ژنوم ویروسی موسوم به شبه گونه می‌باشند که رابطه بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند.

روند عفونت ویروسی به آهستگی طی مراحل مخصوص پیشرفت می‌کند. رده سلولی ماکروفاژها نقشی محوری در عفونت ایفا می‌کنند. لنتی ویروسها از این نظر که می‌توانند سلولهای انتهایی تمایز یافته‌ای را که قابلیت تقسیم ندارند، آلوده کنند با سایر رترو ویروسها متفاوت هستند.

ممکن است تا ایجاد بیماری سالها طول بکشد. میزبانان آلوده معمولا بر ضد ویروس آنتی بادی تولید می‌کنند، اما قادر به پاک سازی عفونت نمی‌باشند. در نتیجه ویروس برای تمام عمر با میزبان باقی می‌ماند.

علائم بالینی می‌تواند از 3 ماه تا چندین سال پس از عفونت ، در هر زمانی ایجاد شود. بطور استثنا در برخی بیماریهای لنتی ویروس دوره کمون طولانی نمی‌باشد. از جمله ADIS در کودکان ، آنمی عفونی در اسبها.

فاکتورهای میزبانی موثر در پاتوژنز:

سن: افراد جوان در خطر بیشتری هستند.

استرس: استرس ممکن است سبب آغاز بیماری شود.

ژنتیک: بعضی از گونه‌های حیوانات مستعدتر هستند.

عفونتهای همزمان: ممکن است سبب تشدید بیماری یا تسهیل انتقال ویروس شود.

گیرنده‌های ویروسی:

تمامی لنتی ویروسهای پریمات از مولکول به عنوان گیرنده استفاده می‌کنند. این مولکول در سطح ماکروفاژها و لنفوسیت‌های T وجود دارد. برای ورود HIV به داخل سلول علاوه بر به گیرنده دیگری نیاز است. گیرنده دوم برای ادغام ویروس با غشای سلول لازم می‌باشد. گیرنده‌های کموکین به عنوان گیرنده دوم HIV عمل می‌کنند. کموکین‌ها فاکتورهایی محلول هستند که خاصیت سیتوکینی و جذب شیمیایی دارند.

آینده بحث: گسترش جهانی ADIS

بر اساس آمار سال 2000 ، بیشترین میزان عفونت در نواحی زیر صحرای آفریقا بوده است. در برخی شهرهای آفریقا که شیوع عفونت بالاست حدود از بالغین به ویروس آلوده هستند. عفونت به سرعت در حال گسترش به جنوب شرقی آسیا است. به این دلیل که ایدز غالبا بالغین جوان و نیروی کار جامعه را مبتلا می‌سازد، اپیدمی ایدز اثرات زیانباری بر ساختار اجتماعی و اقتصادی کشورها بر جای گذاشته است. تصور بر این است که انتشار سریع و جهانی ایدز در اواخر قرن 20 از مهاجرت عظیم جوامع روستایی به مراکز شهری همراه با نقل و انتقال افراد آلوده در نواحی مختلف جهان به دلیل معضلات شهری ، گردشگری و مسافرتهای شغلی ، نشات گرفته است.

ایدز چیست؟

هنگامي كه دنيا بر نامه ي بهداشت براي همه  تا سال2000 راپيگيري مي كند وزماني كه جهانيان ريشه كني آبله را جشن گرفتند وغلبه بر بسياري بيماري هاي عفوني مانند فلج اطفال،كزاز نوزادان،سرخك،ديفتري وكنترل بيماري هاي واگير را نويد مي دادند ناگهان در سال 1981 نوعي بيماري عفوني ناشناخته در آمريكا،اروپا،اسرائيل و آفريقا به نام ايدز گسترش يافت .با گذشت حدود 20 سال وصرف ميلياردها دلار هزينه علي رغم  بسياري بيشرفت ها هنوز دانشمندان موفق به كشف واكسني براي پيشگيري ودارويي براي درمان قطعي آن نشده اند با گسترش ايدز در آفريفاي جنوبي وآسيا اين بيماري هم اكنون به صورت جهانگير در آمده است تخمين زده شده كه ابتداي سال 2001 حدود 1/36ميليون نفر آلوده به ويروس ايدز در جهان زندگي مي كنند و22ميليون نفر به خاطر اين بيماري جان خود را از دست داده اند.تنها در سال 1999 ،6/5 ميليون مورد جديد به موارد آلودگي اضافه شده كه حدود نيمي از آنها بين 24 تا 15 سال سن دارند . ايدز يك بيماري ويروسي است كه سيستم دفاعي بدن را مختل مي كند بيمار در مقابل انواع عفونت ها وسرطان ها بي دفاع شده ودر نهايت از پاي در مي ايد.نام بيماري ايدز (AIDS ) از حروف اول كلمات زير گرفته شده ،به معني نقص ايمني اكتسابي :

(Acquired Immuno Deficiency Syndrome).

ايدز يك بيماري عفوني است كه باعث تحليل شديد توان و قدرت سيستم ايمني بدن انسان مي شود و به دنبال آن باعث رشد بيماري ها يعني عفونت هاي فرصت طلب و سرطان ها

 و سپس باعث مرگ مي شود             

علائم اصلی :

کاهش وزن بیش از 10%

اسهال مزمن بیش از یک ماه

تبهای متناوب یا ثابت بیش از یک ماه

علائم فرعی

سرفه پایدار به مدت بیش از یک ماه

عفونت پوستی منتشر همراه با خارش

تبخال های عود کننده

برفک دهانی

 عفونت تبخالی مزمن پیشرونده و منتشر

بزرگی غدد لنفاوی بدن

یکی از اولین راه های شناخت یک بیماری ،شناخت علائم و مراحل مختلف سیر بیماری است. علائم آلودگی بیماری ایدز بسیار پیچده است و دارای مراحل چندی است که الزاما همه آن ها در افراد آلوده مشاهده نمی شود.

چه راههایی برای پیشگیری از بیماری ایدز وجود دارد؟

1-با توجه به این که شایع ترین راه سرایت در جهان ا زطریق تماس جنسی است،بهترین راه پیشگیری از ایدز،پایبندی به اصول اخلاقی و خانوادگی و اجتناب از بی بند و باری های جنسی است.

2-عدم استفاده مشترک از لوازمی که ممکن است در قسمتی از بدن به وسیله آن خراش یا بریدگی ایجاد شود، مانند:تیغ صورت تراش،خلال دندان یا مسواک

3-استفاده از سرنگ و سوزن یک بار مصرف برای تزریقات

4-پرهیز از موادمخدر،اعتیاد تزریقی و استفاده از سرنگ و سوزن مشترک که راه مهمی برای انتقال ویروس است . و از طرف دیگر مصرف هر نوع ماده مخدر چه تزریقی و چه خوراکی،حتی الکل،چون باعث کاهش هوشیاری و خویشتن داری می گردد ومی تواند انسان را در برابر رفتار های پرخطر قرار دهد.

آموزش

یکی از مهمترین گروه های پر خطر،جوانان می باشند و کسب آگاهی در زمینه کنترل و پیشگیری از ایدز جزء ضروریات آموزشی کشور است.

آنچه نوجوانان و جوانان باید درباره ایدز بدانند:

ایدز تا کنون درمان قطعی نداشته است.

 ایدز قابل پیشگیری است.

ویروس ایدز از طریق دست دادن،غذا خوردن،صحبت کردن،حمام و توالت عمومی،استخر شنا،... منتقل نمی شود و نباید از افراد آلوده یا مبتلا به ویروس ایدز وحشت داشت.زیرا این بیماری تنها از راه رفتار های پرخطر به انسان سرایت می کندو تماس های معمول جامعه باعث انتقال بیماری نمی شود.

تشخيص:

تشخيص آلودگي به ويروس ايدز فقط با آزمايش خون ميسر مي باشد؛كه آن هم از زمان ورود ويروس به بدن انسان تا زماني كه شواهد آزمايشي ظاهر مي شود؛بين 2هفته تا 16 ماه فاصله داردكه به آندوره " دوره پنجره"گفته مي شود.دراين دوران فرد آلوده كننده است،ولي ولي هيچ يك از علائم باليني و آزمايشگاهي متداول را ندارد و علائم آزمايشگاهي منفي مي باشد. در مرحله بعد مرحله نهفتگي يا دوره كمون نيز وجود دارد .در اين دوره علائم باليني هنوز ظاهر نشده اما علائم آزمايشگاهي وجود ويروس را در خون نشان مي دهد،كه مدت اين دوره 5تا20 سال است به اين مراحل،مرحله آلودگي گته مي شود.و مرحله ديگري نيز وجود دارد كه به آن مرحله ي بيماري مي گويند كه نيروي دفاعي بدن كاهش يافته و عتائم بيماري ظاهر مي شود.

راه هاي انتقال بيماري ايدز:

1-انتقال از طريق تماس جنسي: يكي از راههاي شايع انتقال بيماري عدم پايبندي به مسائل اخلاقي و بي بندوباري جنسي است . چون آلودگي به ويروس تا شروع علائم بيماري گاهي بيش از ده سال طول مي كشد و اگر فردي آلوده باشد ممكن است تا شروع علائم متوجه بيماري نشده و باعث انتقال آن به افراد مختلف شود .80%آلوده شدگان در دنيا به دليل برقراري روابط جنسي با افراد آلوده به اين بيماري مبتلا شده اند.

ولي بايد خاطر نشان كرد استفاده از كاندوم احتمال انتقال بيماري را كاهش مي دهند ولي كامل از بين نمي برد.

2-انتقال از طریق خون

الف)انتقال ز طریق فرآورده های خون:در افرادی مثل بیماران مبتلا به تالاسمی و ... یا بیمارانی کهاحتیاج به دریافت خون پیدا می کنند.اگر خون آلوده به ویروس(که از افرادی گرفته شده است که آلوده بوده)به آنها تزریق شود باعث ابتلا به بیماری می شود.

البته این گونه انتقال بیماری به علت آزمایشات کامل و لازم در مراکز انتقال خون بسیار کاهش یافته است ولی به هر حال باید توجه داشت مثبت شدن آزمایش در فردی که به تازگی آلوده شد ممکن ات بیش از شش ماه طول بکشد و در این فاصله زمانی اگر فرد اهذا خون داشته باشد احتمال انتشار بیماری وجود دارد.      

ب)تزريق باسرنگ مشترك در ميان معتادان:اين روش به ويروس HIV بيماري بيشتر درافاد معتاد ديده مي شود كه براي تزريق از سرنگ هاي مشترك استفاده مي شود اگر فردي آلوده باشد فرد بعي كه از سرنگ استفاده مي كند حتما آلوده به ويروس و بيماري خواهد شد. پس رعايت اصو كامل بهداشتي در هر نوع تزريق مي تواند از انتقال بيماري جلوگيري كند.

در حال حاضر مهمترين راه انتقال ويروس ايدز در ايران استفاده از سرنگ يكديگر براي تزريق مواد مخدر بوده است.

  ج)ابزار برنده و نافذ پوست

3-انتقال ازمادر به فرزند: -انتقال بيماري از اين راه در فرزندان زناني كه آلوده به ويروس HIVهستند و حامله مي شوند و از طريق تبادل مايعات بدن ويروس از در به جنين يا نوزاد منتقل مي

راه های عدم سرابت

1-روابط اجتماعی مثل دست دادن ،بوسیدن و در آغوش گرفتن

2-استفاده از آب،غذا و ظروف مشترک

3- استفاده از رویس های بهداشتی مشترک نظیر دستشویی و حمام

4- استفاده از وسایلی نظیر تلفن عمومی

5- شنا کردن در استخر

6-استفاده مشترک از لباس و رختواب    

7- اشک،بزاق و هوا

هپاتیت

هپاتيت

هپاتيت چيست؟

به التهاب و ورم کبد هپاتیت گفته می شود. عوامل مختلفی از جمله ابتلا به    ویروس های هپاتیت ( A، B، C ، D، E و … ) ، داروها ، سموم، آنوکسی ، الکل و … باعث هپاتیت می شوند. هپاتیت ویرویسی یکی از عوامل مهم مرگ زودرس انسان می باشد براساس تخمین سازمان بهداشت جهانی ۳۸۵ میلیون ناقل هپاتیت B و ۱۷۰ میلیون ناقل هپاتیت C در جهان وجود دارد و سالانه بیش از یک میلیون مورد مرگ در اثر هپاتیت اتفاق می افتد.

تاريخچه:

اولین موارد هپاتیت منتقله از طریق خون و ترشحات بدنبال تلقیح واکسن آبله حاوی لنف انسان در سال ۱۸۳۳ در برمه گزارش شد. در سال ۱۹۶۵ بلومبرگ آنتی ژن مشخص شد که این آلودگی انتشار جهانی دارد و در اواخر سالهای ۱۹۸۰ ویروس هپاتیت C کشف شد.

هپاتیت نوعA:

این نوع هپاتیت توسط یک ویروس شدیدا آلوده کننده و مسری ایجاد می شود و از طریق تماس های نزدیک قابل انتقال است. عمده ترین انتقال آن از طریق دهانی- مدفوعی می باشد یعنی در مناطقی که بهداشت رعایت نشده و پس از دستشویی دستها با آب و صابون شسته نمی شود و با همان دست غذا خورده می شود این ویروس به راحتی انتقال می یابد. همچنین در اثر آب, غذاها و شیر آلوده و همچنین در اثر خوردن صدف و گوشت نپخته ماهی انتقال می یابد.

در زمانی که علائم بیماری و زردی بروز کرد فرد فقط باید استراحت کند تا ویروس توسط دفاع سیستم ایمنی بدن مهار شود و به تدریج التهاب کبدی به وضعیت سابق برگردد.
نکته قابل ذکر این است که هپاتیت A به هیچ نوع درمان دارویی احتیاج ندارد.

هپاتیت نوع B:

ابتلا به این نوع هپاتیت عوارض بی شماری دارد. از این رو اهمیت شناخت آن بسیار بالاست.

راههای انتقال این ویروس عبارتند از:

_مادر به جنین : به ویژه اگر مادر در ماه سوم بارداری آلوده شده باشد احتمال انتقال بیماری به جنین بسیار بالا است.

_تماس جنسی : از راه خون, استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی و یا فرو رفتن سوزن آلوده به ویروس به طور اتفاقی در پوست افراد سالم و استفاده از تیغ های آلوده است.

_ترشحات بدن : از جمله بزاق ,مدفوع, صفرا, اشک و مایع منی به عنوان یکی از منابع انتقال ویروس مطرح هستند .

بعد از آلوده شدن به ویروس هپاتیت B سه مشکل بالینی رخ می دهد. اولا علائم دیده نمی شود. ثانیا مانند هپاتیت A علائم به صورت حاد یعنی ضعف, بی اشتهایی و زردی پیش رونده بروز می کند. ثالثا آنتی ژن ویروس در بدن باقی می ماند و اشکال مزمن بیماری اتفاق می افتد و بعدا با فعالیت مجدد ویروس علائم هپاتیت بروز می کند. گاهی باعث ایجاد سرطان در کبد می شود. گاهی با بروز علائم هپاتیت حاد, زردی آنقدر زیاد می شود که روی عملکرد طبیعی مغز تاثیر گذاشته و باعث علائم خواب آلودگی و عدم هوشیاری می شود و به علت تخریب سلولهای کبدی زمان انعقاد خون به شدت طولانی می شود و خونریزی های مختلف در نواحی متفاوت بدن مثل خونریزی لثه, مخاطها و پوست اتفاق می افتد که وضعیت بیمار بسیار خطرناک و مرگبار می شود.

ویروس هپاتیت B در افراد بدون علامت, که به صورت مزمن و طولانی ویروس را در خون خود حمل می کنند از راههای گفته شده به افراد سالم انتفال می یابد.
نکته مهم آن است که درمان خاصی برای این بیماری هنوز کشف نشده است و ابتلا به این نوع از بیماری ویروسی مرگبار است.

هپاتیت نوع:C

راه انتقال این نوع ویروس به وسیله تزریق است. این بیماری غالبا در گیرندگان خون و فراورده های خونی و معتادان تزریقی بروز می کند. البته در کشور ما انتقال این نوع از هپاتیت از طریق فراورده های خونی بسیار کم شده است زیرا کنترل می شوند. پیشگیری از این نوع از هپاتیت این است که معتادان تزریقی یا اعتیاد خود را ترک کنند و یا از روش دیگری برای استفاده از مواد مخدر استفاده کنند. قانونمندی و عدم تجاوز به حریم خانواده و فعالیتهای جنسی سالم نیز از راههای پیشگیری است.
هپاتیت نوع:D

فقط در بیمارانی که به صورت طولانی ناقل ویروس هپاتیت B هستند بروز می کند. علائم این بیماری مشابه سایر هپاتیت های ویروسی است؛ با این تفاوت که سیر شدیدی دارد و گاهی سبب تخریب کامل کبد و مرگ می شود.

از آنجایی که در قرن حاضر ایدز و هپاتیت B دو بیماری لاعلاج هستند باید به آنها توجه بیشتری کرد. زیرا ویروس ایدز در خارج از بدن تنها ۳۰ ثانیه زنده می ماند اما ویروس هپاتیت Bدر خارج از بدن ۲ الی ۳ ساعت زنده است. از این رو احتمال آلودگی به این ویروس بیشتر خواهد بود. اما نکته مهم اینجاست که اگر درمانی برای این دو بیماری نیست اما برای بیماری هپاتیت B واکسنهایی در سه نوبت وجود دارد که انسان را از این بیماری خطرناک مصون می سازد.

اپيد ميولوژي:

از نظر شیوع آلودگی به HBV مناطق جهان را به سه دسته تقسیم می کنند:

کم شیوع ( کمتر از ۲%) مانند قسمتهای عمده ای از امریکا، استرالیا و نواحی شمالی اروپا شیوع متوسط ( ۷ - ۲% ) قسمت عمده آسیا، شمال افریقا و نواحی شرقی امریکای جنوبی شیوع بالا ( بیش از ۸% ) آفریقا ، سواحل جنوب شرقی آسیا و آلاسکا در نواحی که شیوع بالاست اغلب موارد آلودگی در زمان تولد اتفاق می افتد ( Vertical ) . در سایر نواحی جهان اغلب آلودگی پس از بلوغ طی تماس جنسی، تماس با خون و یا سایر ترشحات آلوده اتفاق می افتد.

افرادي كه بيشتر در معرض خطر هستند عبارتند از:

نوزادان مادران آلوده ، معتادین تزریقی ، افراد با شرکاء جنسی متعدد ، دریافت کنندگان مکرر خون و فرآورده های خونی ، بیماران تحت دیالیز و پرسنل بهداشتی درمانی حدود ۳% از جمعیت جهان به هپاتیت C آلوده اند که از این میان آفریقا با میزان شیوع ۵/۳% بیشترین و اروپا با ۰/۰۳% کمترین میزان شیوع آلودگی را بخود اختصاص داده اند.

آلودگی بیشتر در سنین ۲۰-۳۹ سالگی اتفاق می افتد ولی حداکثر شیوع مربوط به سنین ۳۰-۴۹ سال است . جنس مذکر غالب می باشد و در حال حاضر عمده ترین افراد در معرض خطر شامل معتادین تزریقی، دریافت کنندگان مکرر خون و فراورده های خونی و بیماران دیالیزی می باشند.

سرايت پذيري و راه هاي انتقال:

HBsAg بطور تجربی از بسیاری از مایعات بدن جدا شده ولی ویروس کامل و عفونت زا در تمام ترشحات بدن یافت نمی شود. احتمال انتقال هپاتیت B بشدت تحت تاثیر وضعیت فرد از نظر HbeAg می باشد بطوریکه احتمال ایجاد بیماری هپاتیت بدنبال یک تماس تصادفی شغلی با فرد HBeAg منفی ۱ تا ۶ درصد و در مقابل با فرد HBeAg مثبت ۲۲ تا ۳۱ درصد تخمین زده شده است.

1-انتقال از مادر به فرزند: 

در مورد هپاتیت احتمال انتقال در طی حاملگی و زایمان بالاست بطوریکه در مادران بدون دریافت اقدامات پیشگیری احتمال انتقال حتی به ۹۰% می رسد. تنها ۵ تا ۱۰ درصد موارد انتقال از مادر به جنین در طی ۶ ماهه اول اتفاق افتاده و عمدتاً انتقال در سه ماهه آخر بارداری و زایمان اتفاق می افتد. احتمال انتقال هپاتیت C از این طریق حدود ۶% ذکر شده است که در مادرانی که HIV و HCV با هم دارند این نسبت به ۱۷% می رسد. شیردهی موجب افزایش سرایت هپاتیت C نمی شود .در مورد انتقال هپاتیت B از طریق شیردهی بحث بسیار زیاد است و گرچه HBsAg از شیر مادر جدا شده ولی بعلت تماس بسیار نزدیک

مادر با نوزاد نمی توان الزاما انتقال آلودگی را به شیر مادر نسبت داد.

2- انتقال از طريق جنسي: 

این راه اصلی ترین راه انتقال HBV در کشورهای پیشرفته می باشد. امکان انتقال هپاتیت C از این راه کمتر است و میزان انتقال برای همسران افراد آلوده که ریسک فاکتور دیگری نداشتند ۱/۵% ذکر شده است. میزان انتقال در بین مردانی که همسران HCV-Ab  مثبت داشتند تفاوتی با مردانی که همسران HC-Ab منفی داشته اند ندارد. در حالیکه برعکس در زنانی که همسران آلوده داشته اند این نسبت ۴ برابر حالت عکس بوده است. در بین افرادی که رفتارهای جنسی پر خطر داشته اند این رقم چند برابر سایر افراد جامعه است.

3- تزريق خون و فرآورده هاي خوني و پيوند اعضا: 

این راه قبل از سالهای ۱۹۸۹ اصلی ترین راه انتقال هپاتیت C محسوب می شد. خوشبختانه امروزه با برقراری سیاست های سلامت خون شامل غربالگری اهدا کنندگان ، غربالگری خونهای اهدایی و تکنیک های غیر فعال سازی ویروس که بر روی فرآورده های خونی انجام می شود تا حد بسیار بالایی جلوی ایجاد آلودگی از این طریق گرفته شده است ( گر چه بهر حال این احتمال هنوز وجود دارد بخصوص در افرادی که بطور مکرر نیاز به تزریق پیدا می کنند.)

4- انتقال از طريق وسائل تيز ، نافذ و تماسهاي زير پوستي:

مهمترين روش انتقال در اين گروه ، استفاده معتادين تزريقي از وسايل تزريق بصورت اشتراكي است. ساير فعاليت هاي توام با انتقال ويروس كه در اين گروه قرار مي‌گيرند عبارتند از خالكوبي ، طب سوزني ، سوراخ كردن گوش ، ختنه ، تزريق و … 

5- انتقال در حين ارائه خدمات تشخيصي و درماني  NosocomiaL:

انتقال ویروس از طریق ابزارهای آلوده در دندانپزشکی ، جراحی، دیالیز، اندوسکوپی و سایر اقدامات تشخیصی و درمانی صورت می گیرد. احتمال ایجاد Seroconversion  بدنبال حوادث شغلی نظیر فرو رفتن سوزن در مورد هپاتیت B و e آنتی ژن مثبت ۳۷ تا ۶۲ درصد ذکر شده است در حالیکه این رقم در مورد هپاتیت ۸/۱% C است. احتمال انتقال HCV در حین ارائه خدمات بهداشتی درمانی از طریق تماسهای مخاطی بسیار نادر است.

6- ساير راه هاي انتقال:

در مورد ویروس هپاتیت B بعلت مقاومت بالا، ویروس می تواند ۷ تا ۱۰ روز بر روی سطوح باقی بماند و باعث انتقال آلودگی شود لذا وسایل مشترک مثل مسواک ، شیشه شیر بچه ، اسباب بازی، ظروف غذاخوری ، قیچی و غیره می توانند در انتقال نقش داشته باشند. در صد زیای از فرزندان مادران HBsAg مثبت که در طی حاملگی و زایمان آلوده نشده اند بعلت تماس های نزدیک با مادر یا خواهر و برادرهای آلوده طی ماهها یا سالهای اول زندگی ، آلودگی را کسب خواهند نمود ( Horizontal ) . در مورد هپاتیت C حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد عفونت خود بخود فروکش خواهد کرد ولی در ۸۰% موارد آلودگی بصورت مزمن در بدن باقی خواهد ماند.

تظاهرات باليني:

ابتلا به ویروس هپاتیت B و C می تواند منجر به عفونتهای حاد و یا مزمن شود در مورد هپاتیت B تقریبا ۷۰% موارد آلودگی بصورت بدون علامت یا بدون یرقان است و در ۳۰% موارد علائم بالینی مشخصه هپاتیت حاد دیده می شود نحوه تظاهر بیماری با سن آلودگی ارتباط تنگاتنگ دارد بطوریکه آلودگی در دوره نوزادی ۹۰% منجر به عفونت مزمن خواهد شد در حالیکه پس از بلوغ تنها ۱۵ تا ۱۰ درصد موارد دچار عقونت مزمن می شوند و اغلب موارد خود بخود بهبود می یابند. احتمال بروز هپاتیت حاد و یرقان در هپاتیت C حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد می باشد و اغلب موارد آلودگی ( ۸۰% ) منجر به عفونت مزمن می شود.

هپاتيت حاد:

هپاتیت حاد ویروسی بیماری است با شروع مشخص علائم شامل زردی، ادرار تیره ، بی اشتهایی ، ضعف و خستگی بیش از اندازه و حساسیت ربع فوقانی شکم، علائم بیولوژیک شامل افزایش اوروبیلینیوژن ادرار  افزایش آنزیمهای کبدی ALT و AST به بیش از ۵/۲ برابر طبیعی است. معمولا یک دوره علائم اولیه سرما خوردگی ، تب ، درد شکم ، تهوع ، استفراغ و گاهی بثورات جلدی و درد و التهاب مفاصل دیده می شود. در هپاتیت حاد بسته به نوع ویروس معمولا زردی در عرض ۱-۳ ماه بعد از بیماری از بین می رود ولی در برخی از موارد خستگی طولانی حتی بعد از طبیعی شدن آنزیمهای کبدی وجود دارد. افزایش آنزیمها در اواخر دوران نهفتگی آغاز می شود و در اوایل دوره زردی  به حداکثر می رسد. در طی دوره نقاهت سطح آنزیمها پایین می افتد و در عرض ۱-۴ ماه طبیعی می شود در صورتیکه تغییرات آنزیمی بیش ۶ ماه ادامه پیدا کند نشانه پیشرفت به سمت هپاتیت مزمن می باشد. افزایش بیلیروبین مستقیم و غیر مستقیم هر دو وجود دارد و در فرمهای بدون زردی ممکن است بیلیروبین طبیعی باشد. مهمترین شاخص هپاتیت ویروسی افزایش شدید آمینوترانسفرازهای سرم ( AST و  ALT ) که معمولا به اندازه ۵-۱۰ برابر زمان طبیعی میرسد.

هپاتيت مزمن:

اغلب بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن B بدون علامت هستند مگر اینکه به سمت سی روز پیشرفت داشته باشند در اکثر موارد علائم بسيار غير اختصاصي است ، از جمله خستگي زودرس مشاهده مي‌شود. گاهي اوقات تشديد بيماري در عفونت هاي مزمن خود را بصورت هپاتيت حاد جلوه مي‌دهد. معاينه باليني اغلب طبيعي است و گاهي علائم بيماري مزمن كبدي ، يرقان ، طحال بزرگ ، تجمع مايع در شكم ، ورم اندامها و اختلال هشياري در بيماران مبتلا به سيروز كبدي مشاهده مي‌شود. پيشرفت به سمت سيروز با علائم كاهش شمارش تمام رده‌هاي سلولي در آزمايش كامل خون ، كاهش ساخت آلبومين ، طولاني شدن زمان پروتروبين و افزايش بيليروبين همراه است.تظاهرات خارج كبدي: در اثر واكنش‌هاي سيستم ايمني علائم خارج كبدي در مفاصل ، كليه ها ، پوست و … اتفاق مي‌افتد.  يكي از شايعترين اين درگيريها بيماري سرمي بصورت بثورات جلدي و تورم مفصل در مرحله پيش از بروز زردي در هپاتيت حاد است. 

تشخيص سرولوژيك:

آلودگی به ویروس هپاتیت B با ظهور HBsAg مشخص می شود برای تشخیص هپاتیت حاد B وجود علائم بالینی و افزایش ترانس آمینازها بعلاوه وجود Anti HBcIgM لازم است در مرحله Window که HBcAb منفی شده و HbsAb هنوز به سطح قابل اندازه گیری نرسیده است، اندازه گیری Anti HBcIgM کمک کننده می باشد. ظهور HBsAb نشانه ایمنی به ویروس هپاتیت خواهد بود که ممکن است بطور طبیعی یا در اثر تزریق واکسن اتفاق افتاده باشد. در افرادیکه HBsAb به همراه HBcAb وجود دارد تماس با ویروس در گذشته افتاق افتاده و مصونیت طبیعی ایجاد شده است. HBeAg نشانه فعالیت ویروس و آلودگی زایی بالاست ولی در صورت منفی شدن HBeAg هنوز هم احتمال انتقال وجود دارد. برای تشخیص هپاتیت مزمن B باید HBsAg بمدت ۶ ماه در خون وجود داشته باشد. برای تعیین میزان تکثیر و فعالیت ویروس باید از تستهای HBV DNA و HBeAg استفاده کرد. در کسانیکه HBeAg منفی و آنزیمهای کبدی طبیعی دارند تست اضافی دیگری لازم نیست در غیر این صورت بیمار باید به مراکز تخصصی ارجاع داده شود. در مورد HCV ارزانترین و در دسترس ترین آزمایش که بطور اولیه برای بیمار انجام می شود سنجش HCV-Ab به روش الیزا است.

 یکی از انواع حساس الیزا در حال حاضر ELT-۲ می باشد که میزان حساسیت آن در گروه های در معرض خطر نظیر معتادین تزریقی ۹۰ تا ۹۵ درصد است ولی در افراد بدون زمینه لذا تست مثبت الیزا در افراد بدون زمینه باید با Recombinant (RIBA) Immunoblot تکمیل شود. باید دقت داشت که در فاز حاد عفونت HVC سطح آنتی بادیها هنوز به حد قابل اندازه گیری نرسیده لذا ELisa و یا RIBA منفی در این دوره رد کننده عفونت نیست و در افرادی که احتمال قوی آلودگی وجود دارد تست باید تکرار شود.

مشاوره :

براي افراد آلوده به ويروس بايد مشاوره كامل شامل موارد ذيل انجام گردد:

 منشاء احتمالي آلودگي  

 سير طبيعي بيماري  

 علائم احتمالي  

 توصيه‌هاي لازم براي پيشگيري از انتقال به سايرين  

 موارد مربوط به تصحيح عادات زندگي شامل ترك اعتياد و مصرف الكل ، قطع سيگار و رژيم غذايي سالم خودداري از اهداء خون و اعضاء ، پرهيز از استفاده مشترك وسايل شخصي و تزريقات و عدم مصرف دارو اعم از شيميايي يا گياهي بدون نظر پزشك معالج  

 آگاهي دادن به افراد ارائه دهنده خدمات پزشكي و دندانپزشكي در مورد آلودگي  

 داشتن رفتار جنسي مطمئن  

 پاك كردن هر گونه لكه خون خود با محلول خانگي بليچ و دستمال كاغذي  

 ترغيب و آموزش خانواده براي چك آپ و دريافت آموزش‌ها و خدمات پيشگيري مرتبط  

 پوشاندن زخم ها و جراحات  

 قرار دادن دستمال يا البسه آلوده به خون در كيسه پلاستيك قبل از دور انداختن  

 دادن آگاهي در مورد راه‌هاي عدم انتقال شامل: عطسه ، سرفه ، در آغوش كشيدن ،   آب ، غذا و تماسهاي معمول روزانه 

نكته:بيمار نبايد از فعاليتها و شركت در محل‌هاي اجتماعي شامل كار ، مدرسه ، بازي و … خارج شود يا كنار گذاشته شود.

سياست هاي اجرايي مبارزه با هپاتيت در ايران:

 برقراري نظام مراقبت روتين و پايگاهي

 واكسيناسيون كليه نوزادان و گروه‌هاي در معرض خطر شامل: دانشجويان گروه پزشكي ، جراحان ، پزشكان ، پرستاران ، ماماها ، دندانپزشكان ، كمك دندانپزشكان ، بيماران تحت دياليز ، كارشناسان و تكنسين‌هاي آزمايشگاهي تشخيص طبي ، پرسنل مؤسسات نگهداري كودكان عقب افتاده و خانه سالمندان ، دريافت كنندگان محصولات خوني و خانواده فرد مبتلا

 حفظ و پايش سلامت خون

 نظارت منظم بر رعايت اصول ايمني و احتياطات استاندارد در بخش هاي بهداشتي درماني شامل دياليز ، دندانپزشكي ، تزريقات و …

نظارت منظم بر رعايت ساير اصول ايمني در آرايشگاه‌ها و درمانگاه‌هاي طب سنتي

 آموزش همگاني گروه‌هاي هدف شامل: افراد آلوده و خانواده فرد ، افراد در معرض خطر و توده مردم

 آموزش كليه نيروهاي بهداشتي درماني در تمام سطوح در مورد مسائل مرتبط شامل:

 آموزش كليه نيروهاي بهداشتي درماني در تمام سطوح در مورد مسائل مرتبط شامل: راه هاي سرايت ، روش‌هاي پيشگيري و اصول احتياطات استاندارد ، چگونگي دفع وسائل تيز و زباله‌هاي بيمارستاني و عفوني ، روش هاي ضد عفوني و  نيز تشخيص و اداره كردن بيمار مبتلا به هپاتيت و معرفي به هنگام به متخصص جهت درمان

 بررسی کلیه موارد هپاتیت حاد B و C و بازرسی و نظارت بر محل احتمالی اکتساب عفونت

 كشف بهنگام موارد همه‌گيري و كنترل منشاء  استراتژي مفيدي كه در امر كنترل بيماريهاي منتقله از طريق خون شناخته شده ، اجراي برنامه كاهش آسيب Harm Reduction در زندان‌هاست كه در حال حاضر اين طرح در سازمان زندان‌ها در حال بررسي است. 

براي ارزيابي ميزان تاثير برنامه ها اجزاء زير بايد پايش شوند:

 پوشش واكسن   HBV۳در نوزادان 

 پوشش واكسن HBV۳  در گروه‌هاي در معرض خطر بخصوص پرسنل درماني  

 كاهش ميزان بروز موارد هپاتيت حاد   

  انجام مطالعات مقطي دوره‌اي تحت نظر مركز مديريت بيماريها و كميته كشور

با روش های درمان اعتیاد آشنا شویم

سم زدایی و پاک کردن مواد افیونی از بدن،نخستین گام برای بیمارانی است که وارد برنامه های درمان و باز توانی ترک اعتیاد می شوند،به همراه آن باید بیمار به شرکت فعال در گروههای خودیاری و درمان های غیر دارویی تشویق شود،چرا که سم زدایی تنها در دراز مدت با موفقیت چندانی همراه نخواهد بود . سم زدایی به شیوه های ساده به داروهای مسکن و آرام بخش و نیز به اشکال مختلف که نیاز به بستری شدن و بیهوشی دارد امکان پذیر است.

پس از سم زدایی با هر کدام از روش های فوق، برای پیشگیری از عود ،دوکار اصلی باید انجام گیرد:

1-     استفاده از داروهای یشگیری از عود

2-     درمان های غیر دارویی

برای شروع داروی یشگیری از عود ، حتما سم زدایی به اتمام رسیده باشد.

بعضی ها معتقدند، گروه درمانی، روش بهتری برای درمان معتادان است.

خانواده درمانی: پیرامون هر فرد معتاد خانواده ای در رنج است. در درمان یا ادامه اعتیاد خانواده نقش بسزایی دارد.

درمان شناختی- درمانی: در این روش که بر مبنای یادگیری شکل گرفته است، بر توانایی انسان برای آموختن رفتارهای سازگار و نا سازگار و چگونگی تغییر آن تأ کید می شود.

گروه خودیاری معتادان گمنام:

گروههایی هستند که توسط خود معتادان به منظور حمایت از یکدیگر،گفتگو، راهنمایی و ارائه راه حل تشکیل می شود این گروه فاقد درمانگر بوده و خود معتادان آن را اداره میکنند. در این گروهها بر مسئولیت خود فرد در ارتباط با اعتیاد تاکید می شود.

این گروه بر اساس دوازده قدم و دوازده سنت که نمایانگر قاعده و اصول این گروهها ست،اداره می شود.

1- مصرف مواد مخدر مساوی با بیماری های جسمی، روحی و اجتماعی است.

2- با توجه به اینکه سنین بحرانی برای ابتلاء به مواد مخدر 16 تا 20 سال است، پس بیاییم فرزندانمان را در این سنین در جامعه رها نکرده و به آنان مهارت های زندگی را آموزش دهیم.

 -3وقتی اطلاع دارید که مصرف مواد مخدر می تواند منجر به ابتلای شما به ایدز ، هپاتیت و عوارض روانی از قبیل افسردگی و مشکلات جنسی شود، پس چرا اعتیاد به مواد مخدر؟

علل گرایش به سوء مصرف مواد مخدر:

.aاحساس کنجکاوی:که جوان،بدون آگاهی وتنها با شنیدن نام ماده ی مخدر و مصرف آن می خواهد نوع ماده واثرات آن را تجربه کند .

.b پذیرش در گروه:در برخی موارد،فرد به علت این که تمایل به پذیرفته شدن در گروه همسالان و یا عضویت در گروهی دارد تحت تأثیر درخواست و توصیه آنان مصرف مواد را تجربه می کند.

.cالگو برداری:معمولا در خانواده،نوجوانان و جوانان از رفتار و واکنش های والدین و افراد بزرگتر به صورت الگویی برای زندگی استفاده می کنند.حال اگر در این رفتار ها مصرف مواد مخدر نیز جایگاهی داشته باشد،می تواند در فرزندان و افراد دیگر خانواده گرایش به مصرف مواد مخدر ایجاد کند.

.dافزایش توانایی جنسی: به علت اثرات مغزی مواد مخدرکه باعث تأخیر در انزال می گردد،برخی به صورت ناآگاهانه تمایل به مصرف مواد مخدرجهت طولانی نمودن ارتباط جنسی و افزایش ظاهری توانایی جنسی دارند اما غافل از این که مصرف مواد مخدر باعث کاهش توانایی جنسی و ناتوانی جنسی می شود.

.eتشویق عضو معتاد خانواده:چون مصرف ماده مخد دراکثر فرهنگ ها و جوامع،عملی ناپسند می باشد،عضوی از خاناده که مصرف کننده ماده مخدر می باشد،جهت تنها بودن در این مقوله و خروج از انزوا و فشار های روحی تنهایی ناشی از مواد،ممکن است با بیان اثرات کاذب مصرف مواد،دیگر اعضاء را به مصرف مواد تشویق کند.

.fافزایش توانایی جسمی: به علت اثرات نشئه آور اولیه مصرف مواد مخدر و کاهش احساس خستگی و به دنبال آن افزایش توانایی بیشتر جهت کار های سنگین بدنی،در مشاغلی که نیاز به کار بدنی بیشتری دارند،ممکن است به فرد در جهت توانایی بیشتر ،پیشنهاد مصرف صورت گیرد.پس از گذشت مدت زمانی،مصرف ماده مخدر نه تنها کارایی فرد را بیشتر نکرده بلکه برای رسیدن به کارایی معمول نیز نیاز به مصرف مواد بیشتری وجود خواهد داشت.

.gاختلالات روحی- روانی: اختلالات روحی روانی که مورد درمان قرار نگرفته باشند عاملی برای گرایش به مصرف مواد مخدر می باشند در برخی از موارد،افرادی که دچار اختلالات روحی از قبیل افسردگی،اضطراب طولانی،عدم توانایی انجام واکنش های صحیح روحی وروانی د ربرخورد های اجتماعی که خود منجر به بروز اضراب شدید در فرد می گردد،و عدم توجه خانواده و والدین به درمان صحیح آن ها هستند،مورد تشویق اطرافیان و دوستان مصرف مواد مخدر جهت استفاده از اثرات تسکینی ظاهری آن می گردند.و از آن جایی که این افراد به صورت کاملاً مقطعی دچار آرامش موقت میگردند،ممکن ایت به سوء مصرف مواد ادامه دهند که از بروز این معضل با مشاوره با روانپزشک و روان شناس جهت درمان و کمک به فرد قبل از مصرف و مواجه با ماد مخدر می توان جلوگیری نمود.

h.عدم تحمل ناكامي هادر روند زندگي: برخورد صحیح با این مسائل که از مهارت های زندگی است را نداشته باشد و انتظار هیچ گونه شکست و ناکامی را در زندگی نداشته باشد،ممکن است باعث از هم پاشیدن شخصیت فردی و اجتماعی او شده و این خود منجر به آسیب پذیر شدن فرد و افزایش احتمال گرایش به سمت مصرف مواد مخد ر یا قبول استفاده از آن توسط اصرار معاشرین را ایجاد نماید.لازم به ذکر است که در مورد گرایش به سوء مصرف مواد مخدر معمولاً چندین عامل نقش ایفا می کند و نباید تنها به دنبال یک عامل باشیم.

.

سیگار و دخانیات (نیکوتین)

تنباکو شایعترین ماده است که نسبت به آن وابستگی وجود دارد . مواد مضر موجود در سیگار عبارتند از:

نیکوتین و منواکسید کربن.

نیکوتین موجود در سیگار بسیار اعتیاد آور می باشد.

منواکسیدکربن،گازی سمی است که باعث کاهش جذب اکسیژن به وسیله ی خون می گردد.

از سه طریق نیکوتین جذب بدن می گردد:

1.از طریق پوست

2.از طریق ریه ها

3.از طریق غشاءمخاطی بینی ودهان

بیشترین جذب نیکوتین از طریق استنشاق وریه می باشد. نیکوتین پس از ورود به جریان خون مستقیما و سریعا به مغز می رسد و سپس در تمام بدن منتشر می گردد.تنها 15 -10   ثانیه پس از اولین پک شما به سیگار ،نیکوتین به مغز شما می رسد.

 نیمه عمر نیکوتین در بدن یک ساعت می باشد. افرادی که به طور مداوم سیگار می کشند بدنشان نسبت به نیکوتین مقاومت حاصل کرده وبرای دستیابی به اثرات سیگار به تعداد بیشتری سیگار نیاز دارند .                  

اثرات بد نیکوتین بر بدن :

نیکوتین عملکرد بدن ومغز شما را دگرگون می کند.

نیکوتین سبب ترشح فوری آدرنالین می گرددودرپی آن:

- ضربان قلب سریع می شود

- فشار خون افزایش می یابد

- تنفس تان سریع و کم عمیق می شود

- گلوکز خون افزایش می یابد

- دمای پوست کاهش می یابد                                                                                                    

عوارض استعمال سیگار :

- انسداد عروق خونی ودرپی آن سکته قلبی ومغزی

- کاهش ویتامین      c

- کاهش کارآیی سیستم ایمنی بدن

- سرطان دهان ،گلو،حنجره پ  و ریه

- برونشیت

- زخم معده

- کاهش حواس بویا یی و چشایی

- کاهش وزن

الکل

الکل یکی از شایع ترین موارد سوء مصرف در دنیاست که تضعیف کننده مغزی می باشد وباعث خواب آلودگی وکاهش فعالیتهای عصبی می گردد .

وابستگی به الکل اغلب با عنوان الکلیسم نامیده می شود .

الکل موجود در مشروبات الکلی اتانول نام دارد واز تخمیرمیوه،سبزی ودانه های گیاهی به دست می آید.

مشروبات الکلی میزان متفاوتی از الکل را دارند .  (برای مثال آبجو 5%،شراب15-10%و ویسکی وعرق حدود40%).

الکل توسط  مجرای معده ای- روده ای به ویژه روده کوچک به خوبی جذب می شود وبه سرعت در سرتاسر بدن توزیع می شود .

اوج غلظت الکل در خون بین 90-30دقیقه ایجاد می گردد.

الکل چوب متانول می باشد که الکل صنعتی نامیده می شود ومصرف آن باعث کوری،اغما وحتی مرگ می گردد .

اثرا ت مصرف الکل (اثرات مغزی ورفتاری) :

- ضعف در قضاوت

- رفتارهای نا مناسب

- پرخاشگری

- اختلال در توجه

- اختلال در تفکر

- پرحرفی یا کم حرفی

- خنده یا گریه بی مورد

- تلو تلو خوردن به هنگام راه رفتن

- اختلال در به خاطر سپردن وقایع

- اختلال عملکرد شغلی

عوارض مصرف :

- تکلم جویده جویده

- ناهماهنگی حرکتی وعدم تعادل

- بیماریهای معده (مثل زخم معده)، التهاب لوز المعده

- فراموشی

- افزایش خطرسرطان های سر وگردن ودستگاه گوارش

- اختلال خواب

- رفتار جنسی نا مناسب

- آسسیب ذهنی وجسمانی

- بی ثباتی خلق

- خودکشی

علائم ترک الکل:

- تعریق

- افزایش ضربان قلب

- لرزش شدید دستها

- بی خوابی

- تهوع واستفراغ

- توهمات شنوایی وبینایی(شنیدن صداها یا دیدن چیزهایی که وجود ندارند )

- هیجانات شدید

- اضطراب

- تشنج

درمان:

هدف از درمان ،طولانی کردن اجتناب از مصرف می باشد .

پس از درمان سم زدایی باید روان درمانی فردی یا گروه درمانی انجام گیرد .روان درمانی به بررسی دلایل استفاده شخص از الکل می پردازد . نقش فعال وحمایت کننده درمان گر در تشخیص علت افسردگی بیمار بسیار سودمند می باشد.

آمفتامین 

آمفتامین ماده ای است که به عنوان محرک سیستم عصبی – مرکزی (محرک روانی) شناخته شده است. متأسفانه این ماده به عنوان تقویت کننده حافظه وتسهیل کننده یادگیری توسط دانشجویان و جوانان در موقع امتحانات و همچنین توسط رانندگان کامیون که خواهان بیداری و توجه طولانی مدت هستند مورد سوء مصرف قرار می گیرد.

آمفتامین چون باعث بی اشتهایی می شود برخی افراد از انواع آن ، خودسرانه در درمان چاقی استفاده می کنند. آمفتامین ها به شدت وابستگی روانی ایجاد می کنند . این ترکیبات شامل : متیل فنیدیت ، دکستروآمفتامین و مت آمفتامین هستند .

اسامی رایج :

آمفتامین ، آیس (ICE) ، شیشه یا کریستال (Crystal) ، اکستازی (Ecstasy) و...  .

اشکال ظاهری مواد:

تمجیزک

تمجیزک اسم تجاری داروی بوپرونورفین (از مشتقات مرفین) است وبرای ترک اعتیاد استفاده می شود. اما اشکالی که وارد ایران شده حاوی هرویین خالص و کورتون و... می باشد. حضور کورتون در این ماده تزریقی باعث ایجاد علایمی چون صورت ماه شکل ، تجمع مایع در ناحیه فوقانی ستون فقرات ، تجمع مایع در ناحیه شکم و صورت ووجود خطوط کم رنگ در ناحیه شکم وران ها می شود.

نام های رایج :

نام های عامیانه آن که در بین مصرف کنندگان شایع است :

تیم جیزک، تیدی جیزک، اورجیزک، نورجیزک،جنسور، افسون، دورفان و اسم ژنریک(فرم دارویی آن) بوپرونورفین می باشد.

راه های مصرف:

1. تزریقی    

  2. زیر زبانی

اثرات احتمالی :

- سرخوشی

- افزایش تمایل به برقراری ارتباط با دیگران

- کاهش شرم و حیا

- کاهش تنفس

- تهوع و استفراغ

- تنگی مردمک چشم

- خواب آلودگی

عوارض:

- علاقه شدید به تزریق

- ایدزوهپاتیت (به دلیل تزریق وریدی)

- مشکلات شدید تنفسی

- بی قراری

- خشکی دهان

- عفونت دریچه های قلب

- نارسایی کلیه(به دلیل وجود نا خالصی های موجود در آمپول)

- پوکی استخوان

- ضعیف شدن دید چشم

- کاهش اشتها

- عصبی شدن

- فراموشی

- عدم تشخیص موانع

- سرد شدن پوست

- گرفتگی عضله

- تشنج

- کما ودر نهایت مرگ

مواد استنشاقی

این دسته از مواد انواع بسیار متنوعی دارند که از جمله می توان به انواع چسب ها( چسب موکت و... )، بنزین،اتر،تینر،گاز فندک،مایع خشکشویی،گاز مایع،انواع اسپری (اسپری موی سر،خوشبوکننده های دهان و هوا)،برخی رنگ ها،لاک غلط گیرو... اشاره نمود. سوء مصرف این مواد با توجه به سهولت دسترسی وارزان بودن در بین جوانان و افراد طبقات اقتصادی پایین شایع تراست.

چگونگی مصرف :

بعضی از انواع این مواد مستقیما ‌‌‌از درون ظرف محتوای ماده استنشاق می شوند. مواد مایع مانند اتر و بنزین معمولا روی تکه ای از پارچه ریخته شده و استنشاق می شود. چسب ها معمولا درون یک  کیسه ی پلاستیکی ریخته شده و با قرار دادن در مقابل دهان و بینی استنشاق می شوند. انواع اسپری و گازمایع به طور مستقیم به داخل دهان اسپری می شوند.

علایم مصرف :

مواد استنشاقی به سرعت از ریه ها جذب می شوند وبه مغز می رسند .آثار آنها چند دقیقه پس از مصرف ظاهر می شوند و بسته به نوع و مقدار ماده مصرفی 30 دقیقه تا چند ساعت با قی می ماند. تأثیر کلی مواد استنشاقی تسکین سلسله اعصاب مرکزی است .

برخی از علایم عبارتند از:

- سرگیجه

- ناهماهنگی حرکتی

- اختلال در تکلم

- راه رفتن بی ثبات

- بی حالی

- رفلکس های کند

- کند روی –حرکتی

- لرزش

- ضعف عضلانی عمومی

- دوبینی،تاری دید

- بهت،اغماء

- تهوع واستفراغ                             

به دنبال مصرف طولانی مدت :

- تحریک پذیری

- بی ثباتی هیجان

- اختلال حافظه

- آسیب های برگشت ناپذیر کبدی و کلیوی

- التهاب وخونریزی گوارشی

- آسیب های عضلانی

- عوارض مغزی(کاهش ضریب هوشی و صرع )

- عوارض قلبی و ریوی

- آسیب جنینی در زنان باردار

- وجود ضایعات پوستی در اطراف دهان و بینی ،بوی غیر معمول تنفس ،وجود بقای ماده مصرفی در صورت و لباسها و علایم تحریک مکرر گلو و بینی ،سر درد های مکرر و آبریزش بینی وکاهش وزن از علایم  مصرف این دسته از مواد اند.

سایر اطلاعات:

گاهی بعضی افراد از کیسه های پلاستیکی بزرگ استفاده کرده و سر خود راکاملا وارد کیسه می کنند که چنان چه فرد هوشیاری خود را از دست بدهد امکان خفگی او وجود دارد ،اسپری کردن مستقیم به داخل دهان باعث انسداد مجاری هوایی شده و مرگ آور است .

از آنجا که بسیاری از مواد این دسته قابل اشتعال هستند و بسیاری پس از استنشاق از سیگار استفاده می کنند،خطر سوختگی نیز وجود دارد.

کریستال مت آمفتامین (شیشه-ICE)

 کریستال مت آمفتامین (شیشه) یک محرک اعتیاد آور قوی است که به طور مصنوعی ساخته می شود.

این ماده مخدر به شکل قطعات کوچک شیشه، قطعات یخ و یا قطعات سنگی براق سفید –آبی در اندازه های بسیار ریز است.

پودر مت آمفتامین نیز شکل دیگری از این ماده مخدر است که از شکل شیشه مانند این دارو درجه خلوص پایین تری دارد و اثرات ضعیف تری ایجاد می کند.

کریستال مت آمفتامین با نام های زیر در بازار های دنیا عرضه می شود:

- شیشه

- شابو

- کوارتز

- Meth

- Speed

  Glass -                                        

- کریستال

- قطعه شکسته لیوان(shards cristy)

- یخ(Ice)

- hot ice

بیشترین مصرف کننده گان این ماده همانند اکستازی در کشورهای اروپایی و آمریکایی هستند.

نحوه مصرف:

این ماده در شکل پودری اش خورده می شود یا این که از طریق بینی استنشاق(snort) می شود و یا این که به شکل محلول تزریق می شود. ولی در شکل شیشه ای مانندش توسط پیپ های شیشه ای داغ می شود و دود حاصل از آن کشیده می شود.

شکل دارویی:

پودرکریستال به صورت محلول سفید، بدون بو و تلخ مزه است.

علت سوء مصرف کریستال:

افزایش انرژی و ایجاد یک احساس خوب بودن، که بلافاصله بعد از مصرف ایجاد می شود و تا 12ساعت یا بیشتر طول می کشد. در اثر مصرف دراز مدت این ماده بی اعتنائی و کاهش تحریک پذیری ایجاد می شود.

علائم ظاهری ناشی از مصرف شیشه :

- از دست دادن حافظه

- رفتارهای خشونت آمیز

- پرخاشگری

- افزایش تعریق

- افزایش ضربان قلب و فشار خون

- توهم وهذیان

- فراموشی

- بی خوابی

- اضطراب

- گیجی

عوارض جانبی شیشه:

عوارض شایعی که پس از مصرف شیشه بروز می کند شامل:

- بی قراری

- بی خوابی

- سر درد

- افزایش تعریق

- اختلالات اخلاقی

- انقباضات غیرارادی عضلانی

- سختی عضلانی

- تیک

- لرزش

- دندان قروچه

- کاهش وزن

- تشنج و کما

.عوارض گوارشی در مصرف حاد :

- استفراغ

- اسهال

- بی اشتهایی

- خونریزی دستگاه گوارشی

علل مرگ ناشی از مصرف شیشه :

استفاده دائم از دارو می تواند منجر به : 

- التهاب پوشش قلب 

- سکته قلبی

- پاره شدن سرخرگ آئورت

- خونریزی داخل جمجمه

- افزایش دمای بدن

- تشنج و حتی مرگ

عوارض کبدی نیز در مصرف حاد این ماده ایجاد می شود.

کوکائین

کوکائین یکی از اعتیاد آورترین و خطرناک ترین مواد مورد سوء مصرف است . این ماده از برگ گیاه  کوکا که عمدتاً در آمریکای مرکزی و جنوبی می روید به دست می آید.

وابستگی روانی به کوکائین ممکن است حتی پس از یک بار مصرف به وجود آید. کوکائین وابستگی جسمی هم ایجاد می کند. درصد خلوص کوکائین از 90 - 20 درصد فرق می کند .

Crack نام خیابانی شکلی از کوکائین است که به صورت غیر قانونی از پودر هیدروکلرید کوکائین تهیه شده است و به شکل جامد است

نام های رایج :

ـ کوکائین coke

ـ برف snow

ـ چارلی

ـ کراک: راک

راه های مصرف :

شایع ترین روش مصرف کوکائین استنشاقی است . امکان تزریق زیر جلدی و داخل وریدی هم وجود دارد . به دلیل کمتر شدن اثر آن به دنبال مصرف خوراکی ، معمولاً از این روش استفاده نمی شود . کراک نیز به روش تدخینی مورد مصرف واقع می شود.

آثار مصرف:

آثار مصرف کوکائین بلافاصله ظاهر و 30 تا 60 دقیقه بعد رفع می شود. به همین علت افراد وابسته به کوکائین ممکن است هرنیم تا یک ساعت یک بار برای مصرف مجدد از جمع یا محل کار خارج شوند.

عوارض جسمانی:

ـ افزایش فشار خون و ضربان قلب

ـ گشاد شدن مردمک

ـ کاهش اشتها

ـ اختلال در خواب

به دنبال مصرف طولانی:

ـ کاهش وزن

ـ اختلال گوارشی

ـ نارسایی قلب

ـ کاهش نیروی جنسی

ـ خونریزی مکرراز بینی و سوراخ شدن تیخه های بینی

عوارض روانی:

ـ سرخوشی ، افزایش انرژی

ـ احساس خوب بودن عمومی

ـ توهمات لامسه به صورت احساس خزیدن حشرات زیر پوست

ـ کاهش تمرکز

ـ به دلیل آثار سریع تدخین و رسیدن سریع کوکائین به مغز به دنبال مصرف کراک علائم بلافاصله ظاهر شده ، اما در عرض 12 دقیقه تحلیل می رود.

سایر اطلاعات:

کوکائین 8 تا6 ساعت پس از مصرف در ادرار قابل تشخیص است.

حشیش

ماده ای به شکل صمغ چسبنده و به رنگ سبز تیره و گاهی قهوه ای مایل به سبز شبیه حنا است که از (گل ، برگ ، ساقه) گیاهی به نام شاهدانه هندی یا کانابیس که در هندوستان و هم اکنون در همه جا کشت می شود ، به دست می آید. از برگ های خشک شده آن ماری جوانا حاصل می شود که ضعیف تر است. روغن حشیش قوی ترین فرم این ماده است.

اسامی رایج :                                                                                 

ماری جوانا ، علف ، بنگ ، گراس ، joint ، جرس، سیگاری و ...  .

راه های مصرف :

این ماده از راه تدخین و خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد. با تدخین حشیش اثرات نئشه آور ظاهر شده ، حدود 30 دقیقه به اوج می رسد و 4-2 ساعت دوام دارد.

علائم مصرف:

ـ قرمزی چشم(سفیدی چشم در اثر مصرف حشیش قرمز می شود.)

ـ تند شدن ضربان قلب

ـ افزایش اشتها

ـ خنده های بی مورد

ـ خشکی دهان

ـ در مقادیر زیاد افت فشار خون

ـ مختل شدن حافظه کوتاه مدت

ـ اختلال در تعادل

ـ گیجی

ـ توهم ، هذیان

عوارض مصرف :

ـ ناراحتی های ریوی و سرطان ریه

ـ آتروفی مغزی در دراز مدت

ـ تشنج

ـ اختلالات روانی

ـ بی انگیزگی ، بی مسئولیتی

ـ بی نظمی قاعدگی ، نازائی

ـ اختلال در هورمون سازی و عقیمی در مردان

ـ علائم جنون

قلیان وتنباکو

مواد سمی قلیان نه تنها کمتر از سیگار نیست بلکه بعضی مواد خطرناک از جمله قیر یا دوده (سرطانزا)،مونواکسید کربن (آلاینده) ونیکوتین (ایجاد کنندهوابستگی) و... موجود در دود آن از سیگار بیشتر است. آب هیچ محافظتی در مقابل دودناشی از سوختن تنباکو ایجاد نمی کند. بامصرف قلیان بیش از600 ماده سمی ومهلک وارد ریه فرد مصرف کننده واطرافیان خواهد شد. تنباکوهای تحت عناوین میوه ای وعطری نه تنها بی ضرر نیستند بلکه عوارض بیشتری نسبت به تنباکوی ساده دارند زیرا مواد آروماتیک(ترکیبات حلقه ای) موجود در آنها با سوخته شدن خاصیت سرطان زایی وسمی پیدا می کنند وبه علاوه مزه  بهتر آنها باعث گرایش بیشتر نوجوانان وجوانان به سمت این مواد وایجاد وابستگی در آنها خواهد شد.

مصرف قلیان در اماکن سربسته عوارض آن رادو چندان خواهد کرد وسلامت اطرافیان بخصوص کودکان را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.

استفاده از قلیان بصورت  مشترک خطر انتقال بيماري هاي عفونی رانیز در پی خواهد داشت .استعمال قلیان کاهش کار کرد ریوی وبروز سرطان های لب،ریه،مری،معده ومثانه را به دنبال دارد.

تریاک

تریاک با تیغ زدن گرز(میوه) نارس گیاه خشخاش (از گیاهان آسیایی) و لخته شدن شیره آن به دست می آید. با تیغ زدن گرز نارس ، عصاره شیری رنگی تراوش می شود که در مجاورت هوا وبا تبخیر تدریجی اش پس از گذشت یک شبانه روز به رنگ قهوه ای (گاهی متمایل به سیاه) در می آید و به حالت صمغی چسبیده بر جدار خارجی گرز باقی می ماند که آن را تراشیده و جمع آوری می کنند که به آن تریاک گفته می شود.

علائم مصرف :

ـ احساس خواب آلودگی

ـ تندی و کندی فعالیت روانی - حرکتی

ـ اختلال قضاوت و عملکرد شغلی و اجتماعی

ـ تنگ شدن مردمک چشم(مردمک نقطه ای)

ـ اختلال در تکلم

ـ سستی اراده

ـ خارش

عوارض مصرف بیش از اندازه :

ـ افت فشار خون

ـ کندی تنفس

ـ کاهش درجه حرارت

ـ کاهش میل جنسی

ـ اغماء

ـ وقفه تنفسی

ـ مرگ

علائم ترک :

ـ خلق افسرده

ـ دردهای عضلانی (اغلب درد پا)

ـ گشادی مردمک ها

ـ تهوع و استفراغ

ـ دردهای استخوانی (به خصوص در ران ها)

ـ سیخ شدن موها

ـ اسهال

ـ اشک ریزش

ـ آب ریزش بینی

ـ تعریق

ـ خمیازه

ـ بی خوابی ، خواب نا آرام

ـ اضطراب

استروییدهای آنابولیک

استرویید های آنابولیک به مواد و هورمون هایی گفته می شود که باعث افزایش حجم عضله ونیروزايي آن می گردد،استرویید های آنابولیک در اشکال طبیعی ،صناعی و هورمون رشد انسانی (GH)

یافت می شودکه ساختمان شیمیایی مشابه با تستوسترون (هورمون جنسی مردانه)دارد. این مواد باعث تحریک رشد عضلانی ورشد صفات ثانویه جنسی مردانه (مانند:رویش موی صورت،کلفت شدن صداو...)می شوند. به همین دلیل در زمینه های مختلف پزشکی همچون درمان بیماری های عضلانی خاص ،بعضی از انواع کم خونی ها ،بیماری ایدز ،سرطان پیشرفته پستان و پوکی استخوان مصرف می گردد. 

این دارو در بین جوانان و بنا به توصیه افراد نا آگاه در باشگاه های بدن سازی و میادین ورزشی مورد سوء مصرف قرار می گیرد.

اسامی رایج :

ناندرولون ،

 تستوسترون ،

اکسی متولون ،

استانوزولول ،و...

راه های مصرف دارو :

- تزریق داخل عضله

- خوراکی

عوارض:

- افزایش قدرت عضلانی بیشتر از حد معمول

- خشونت بیش از اندازه

- پرخاشگری

- بی ثباتی عاطفی

- ازدیاد فشار خون

- ازدیاد چربی خون

- بی نظمی ریتم قلب

- بزرگ شدن قلب

- انفارکتوس قلبی

- سکته ی مغزی

- اختلال کبدی و یرقان

- جوش های چرکی (آکنه)

- جلوگیری از رشد در نوجوانان (کوتاهی قد)

- عقیمی در مردان

- سرطان پروستات

- طاسی در خانم ها

- افسردگی و...

یابا

یابا مشتق مصنوعی از آمفتامین ها است که به وسایل و امکانات نه چندان پیچیده به راحتی در آزمایشگاه های غیر قانونی زیر زمینی تهیه می شود وبه شکل قرص مت آمفتامین به فروش می رسد.

سوء مصرف مواد محرک از نوع آمفتامین در جهان رو به گسترش است که در سال 2001-1991 مصرف این مواد از لحاظ جغرافیایی گسترش بسیاری داشته است.افزایش در نقاط مختلف جهان به این ترتیب است:آفریقا77%، قاره آمریکا 67% ،اروپا 60% ،(از آسیا آمار مشخص نیست).

در حال حاضر مصرف و رواج مت آمفتامین نگرانی عمده بسیاری از کشورها به ویژه در منطقه آسیا و آمریکای شمالی است.

تاریخچه:

منشأ تولید این دارو شیمیدان های آلمانی بودند که به وسیله آدولف هیتلرآموزش دیدند تا یک داروی محرک بیابند، که به سربازان برای جنگیدن کمک کند.

شکل و ترکیب دارویی:

یابا به صورت قرص های زرد ،قرمز و گاهی سبز است که اندازه آن معمولاً از یک مداد پاک کن بزرگتر نیست. گاهی دارای طعم شیرینی،انگور،پرتقال و وانیل است و طرح های متفاوتی از جمله (R)،(WR)،(WY) روی آن حک می شود.

ترکیب آن غالباً مت آمفتامین است و اجزای دیگر این ماده،ترکیباتی مثل نمک،پاک کننده های خانگی وداروهای سرماخوردگی می باشد.

نحوه مصرف:

عموماً مصرف یابا به صورت خوردنی است،اما گاهی این قرص در پوشش آلمینیوم در برابرحرارت قرار داده و بخارات آن را استنشاق می کنند ویا در آن را بو می کنندو گاهی محلول آن را تزریق می کنند.

نام های متداول :

YARBAH

YABA،

داروی جنون،

قرص دیوانگی وقرص های نازی

علائم ظاهری ناشی از مصرف یابا :

همانطور که گفته شد ترکیب اصلی یابا ،مت آمفتامین است که مت آمفتامین به شدت قسمت های  خاصی از مغزرا فعال می کند و حتی مصرف مقدار کمی مت آمفتامین موجب افزایش فعالیت فیزیکی و سر خوشی فردوبه موازات آن کاهش اشتها ،افزایش تنفس،سرگیجه،افزایش دمای بدن و بی ارادگی در رفتار وموجب اعتیاد می گردد.

عوارض یابا:

مصرف این قرص موجب اختلالات ریوی وکلیوی می شود. موجب توهمات آشفته وهذیان وترس شدید می گردد. از مصرف یابا یک نوع توهم به نام ساس های خزنده crank bugs""است که مصرف کننده احساس می کند که ساس هایی در زیر پوستش می خزند ومی خواهندبیرون بیایند.

عوارض جانبی یابا :

- اختلالات خواب

      - زیاد صحبت کردن(حرافی)

      - ترس واضطراب بیش از حد

      - عصبی شدن

      - دیوانگی وغیرقابل کنترل شدن

      - احساس اعتماد به نفس وقدرت کاذب

اثرات دراز مدت :

- امکان آسیب مغزی

      - افسردگی

      - توهم

      - اختلال در سیر زندگی

      - کاهش وزن

      - اختلال در بلوغ شخصیت

      - کاهش مقاومت در مقابل سختی ها

      - صدمات کبدی

      - سکته

      - مرگ

اکستازی

اکستازی یا MDMA(2-4متیلن دی اکسی مت آمفتامین) یک ماده مخدر و محرک است ودارای آثار تحریک کننده وتوهم زا و محرک سیستم عصبی مرکزی است.

اکستازی با نام های :

- BENZ

- WINDOWS

- X

- E

- ETC

- XTC

- Love Pill

- Huge

- قرص های شادی آور

- قرص های شادی افزا

- قرص های فراری

- رئیس

- آدم

- خواب های شیرین

- رویا و...

انواع قرص اكستازي در ايران:

تا به حال بیش از 53 نوع از این قرص ها در اروپا وارد بازار شده است اما قرص های معروفی که در ایران یافت می شوند عبارتند از : دلفین،لنگر، ،صلیب سرخ،رنو،سان شاین،سوپرمن،هوندا،پلیکان،لاو،مرسدس،x،که با قیمت 4000تا 10000تومان با توجه به نوع قرص به فروش می رسند.

منشأ گیاهی آن گیاهی به نام kat  است که شامل برگ های جوان و جوانه های ترد گیاه می شود که به خاطر خصوصیات محرکش جویده شده ودر آفریقای شرقی و خاورمیانه رشد می کند.

آموزه اکستازی یکی از 4ماده ای است که به طور وسیع وغیر قانونی در آمریکا همراه با کوکائین،هروئین،ماری جوانا مصرف می شود.

اکثر مصرف کنندگان اکستازی در گروه سنی 18تا25سال قرار دارند. بیشتر مصرف کنندگان اکستازی در کشور های اروپایی وآمریکا در افراد 15تا25ساله هستند. در ایران آمار دقیقی در دست نیست ولی در میان جوانان ونوجوانان ایرانی دختر وپسر ،در قشر تحصیل کرده ،دانشگاهی و مرفه به شدت رو به افزایش است .

نحوه مصرف:

قرص اکس معمولاً در مهمانی های موسوم به اکس پارتی مصرف می گردد. طرح اصلی قرص صورتکی با دو چشم و دهانی متبسم است که از طریق جذب پوستی، خوراکی، جویدنی و کپسول، تزریقی ، پودر، ژل، آدامس و استنشاقی مصرف می گردد.

سیر تکاملی اکستازی :

 اکستازی برای اولین بار در شب کریسمس توسط کمپانی دارویی آلمانی مرک در سال 1914(دو سال بعد از اولین ساخت آن در سال 1912) ثبت شده است. در آن زمان مرک ترکیبات شیمیایی زیادی تولید می کرد وبرای سال ها اکستازی فراموش شد. مدت ها بعد ارتش آمریکا در دهه 1950با دوز های سمی و کشنده، اکستازی و چندین ترکیب دیگر را بر روی انسان آزمایش کرد وبه آن نام 1475-EAداده شد.

آسیب ها و اثرات قرص اکس بر بدن :

اکستازی باعث آسیب های موقت و دائمی به برخی نورون های مغزی می شود، جدا از خطرات نا خالصی های همراه

با قرص اکس خطرات حاد اولیه مصرف  MDMAواکنش های حساسیتی واز دادن آب بدن است اکس باعث عدم احساس تشنگی می شود به خصوص اگر مصرف کننده فعالیت بدنی شدید داشته باشد، خطر از دست دادن آب بارزتر می گردد. توانایی مرکزی تنظیم دمای بدن کاهش می یابد، در صورت فعالیت شدید، افزایش دمای یدن رخ می دهد، ضربان قلب به شدت بالا می رود حتی تا 180بار در دقیقه (یعنی در یک ثانیه 3بار) که نرمال آن 72بار در دقیقه است که در نهایت منجر به ایست قلبی می شود. در اثر افزایش دما وتب، عضلات مخطط ارادی می تواند در بند تخریب گردد که رسوب مواد حاصل از این تخریب در کلیه می تواند منجر به نارسایی دائم کلیه گردد.

همچنین گزارشاتی از احساس مداوم توهم که توسط اکس ایجاد شده وجود دارد که در برخی مصرف کنندگان به صورت دائمی مشاهده می شود .

احساس راحتی با خود،افزایش حرارت بدن، احساس افزایش درخشندگی اشیاء، افزایش دید نسبت به رنگ های محیط اطراف و احتمال مرگ آنی .

اوج اثرات این ماده 90-60دقیقه پس از مصرف می باشدو معمولا 3 الی 4 ساعت بعد از مصرف اثرات آن از بین می رود و آثار خستگی،اضطراب،پرخاشگری،بی حوصلگی و افسردگی ظاهر می شود.

علائم ظاهری:

ـ مصرف قرص اکس موجب گشاد شدن مردمک ها می شود ، بنابراین فرد مصرف کننده در نور کم مجبور به استفاده از عینک آفتابی است .

ـ همچنین مصرف کننده  دچار عارضه فک زدن های طولانی می شود که افراد برای جلوگیری از حالت قفل شدن فک مجبور به مصرف آدامس هستند .

ـ کف دست مصرف کننده عرق می کند.

ـ مصرف آن موجب لرزش دست ها و پلک ها و فعالیت بیش از حد می گردد .

افزایش انواع این قرص ها در ایران باعث شده تا این قرص هادر بازار با قیمت پائینی نیز عرضه کردندکه مخلوطی از اکستازی و مواد دیگر است و به صورت دست ساز در آزمایشگاه های زیر زمینی بطور غیر قانونی تهیه می گردد .برخی از اثرات مخرب مصرف قرص اکستازی ناشی از همین آلودگی ها و ناخالصی ها است . 

عوارض و نشانه های مصرف طولانی مدت

1-نداشتن هدف در زندگی و پوج گرایی

2-رفتار پرخاشگرانه و بی پروا

3-قفل شدن فک ها

4-ساییدن دندان ها به هم

5-خیره شدن به یک نقطه

6-بی علاقگی به مسائل روزمره تحصیل،ورزش،...

7-انتخاب دوستان جدید و رها کردن دوستان پیشین

بر اساس آخرین تحقیقات علمی پژوهشگران ایالات متحده ی آمریکا به طور کلی اثرات مصرف اکستازی شامل:

احساس افزایش قوای فکری، افزایش انرژی بدن، احساس رضایت از وضعیت موجود خود، احساس صمیمیت، نزدیکی و تعلق به دیگران، احساس عشق و بخشش و عفو ، احساس افزایش تمایل جنسی،کاهش تمایل به خواب،علاقه ی بیشتر به دیگران و بوسیدن افراطی آن ها، احساس افزایش سرعت عمل،حرکات غیر ارادی چشم، افزایش احساسات و هیجانات،انقباض عضلات، ،نگرانی،اضطراب،لرزش اندام ها ،سردرد،سرگیجه،از بین رفتن تعادل روانی و جسمی فرد،بیماری های کبدی ،کلیوی،لاغری شدید و بیماری های پوستی، بی قراری عمومی، از دست دادن احساس تشنگی و اشتها،

 تعریق زیاد،، اختلال حافظه و در موارد بسیاری دیوانگی، کاهش تمرکز و  وزوز کردن گوش، فشار خون بالا، پارگی زبان به دلیل فک زدنهای طولانی، حملات ناگهانی ترس

کابوس های شبانه و تشنج، بزرگ شدن پستان در آقایان، افسردگی ، اضطراب همچنین مصرف کنندگان تمایل به رقصیدن ، احساس سرخوشی کاذب و بیمارگونه ، توهمات بینایی و شیدایی دارند.

درمان  مسمومیت :

درمان علامتی صورت می گیرد و می توان تنها برخی ازعلائم ظاهری ناشی از مصرف را تا حدودی بر طرف کرد که شامل :

ـ پائین آوردن دمای بدن با پتوهای خنک کننده و...

ـ بر طرف کردن کم آبی با خوراندن آب میوه البته اگر بیمار بیهوش نباشد .

باید بلافاصله بیمار را به مراکز درمانی رساند تا با اقدامات دارویی خاص کم آبی ، افزایش دمای بدن و ضربان قلب و فشار خون را بر طرف نمایند و در صورت امکان و لزوم شستشوی معده و درمان های کمکی دیگر انجام شود . تشخیص اکستازی در بزاق و ادرار امکان پذیر است.

:Ecstasy پيشگيري از شيوع مصرف

به دليل اينكه بخش عمده مصرف کنندگان كشورمان اكثرا نوجوانان و جوانان مي باشند، عمده ترين راهكارهاي پيشگيري به شرح ذيل مي باشد:

1-آموزش مهارت هاي اساسي زندگي به خصوص مهارت هاي"نه"گفتن به مواد در كليه مقاطع تحصيلي

2-فراهم ساختن زمينه هاي اقتصادي،شغلي،تفريحي وفرهنگي

3-تقويت نظام هاي پاراش دهنده اجتماعي به نوجوانان و جوانان

4-ارتباط نزديك خانواده و جامعه با نوجوانان و جوانان

5- ايجاد بستري مناسب براي استعداد هاي بالقوه و پرورش آن ها

آمار مصرف کنندگان Ecstasy درایران:

طبق آخرین تحقیقات به عمل آمده در سال 1380 بیش از 40 هزار نفر در ایران این دارو را تجربه کرده اند که بخش عمده ای از مصرف کنندگان اکستازی را دانشجویان،دانش آموزان و نوجوانان تشکیل می دهند که دارای وضع اقتصادی خوب ولی در خانواده های از هم گسسته زندگی می کنند.